แยกให้ออก “คนเมา” หรือ “ผู้ป่วยสโตรก” สังเกตความแตกต่าง เพื่อไม่ให้พลาดเวลาทองในการรักษาโรคหลอดเลือดสมอง
จากข่าวการช่วยเหลือผู้ป่วย “โรคหลอดเลือดสมอง” ล่าช้า เนื่องจากคนรอบข้างเข้าใจผิดว่าผู้ป่วยเพียงแค่ “เมาสุรา” เพราะอาการทางกายภาพหลายอย่างมีความคล้ายคลึงกันอย่างมาก อย่างไรก็ตาม ความเข้าใจผิดนี้อาจนำไปสู่ความสูญเสียถาวรหรือเป็นอันตรายถึงชีวิตได้
ข้อมูลจาก นายแพทย์ประชา กัญญาประสิทธิ์ แพทย์ผู้เชี่ยวชาญเฉพาะทางศัลยกรรมระบบประสาท และหลอดเลือดสมอง เจ้าของเพจ หมอประชาผ่าตัดสมอง ระบุว่า อาการทางระบบประสาทที่เกิดจากภาวะหลอดเลือดสมองตีบ แตก หรือตัน (Stroke) และอาการเป็นพิษจากแอลกอฮอล์นั้นมีจุดที่แตกต่างกัน ซึ่งหากสามารถคัดกรองเบื้องต้นได้รวดเร็ว จะช่วยให้ผู้ป่วยเข้าสู่กระบวนการรักษาภายในช่วงเวลาทอง 4.5 ชั่วโมงแรกได้อย่างมีประสิทธิภาพ
ความแตกต่างระหว่างอาการสโตรกและอาการเมาสุรา
แม้ทั้งสองสภาวะจะส่งผลต่อการควบคุมร่างกาย แต่มีจุดสังเกตสำคัญที่ช่วยให้เราแยกแยะได้ ดังนี้
1. อาการอ่อนแรง : คนเมาจะเดินตุปัดตุเป๋ เซไม่เป็นทิศทาง ขณะที่ผู้ป่วยสโตรกจะเซและล้มลงด้านเดียวกับที่อ่อนแรง
2. พูดไม่รู้เรื่อง : คนเมาอาจพูดไปเรื่อยไม่รู้เรื่อง ซึ่งมีความคล้ายกับผู้ป่วยสโตรก แต่ผู้ป่วยจะมีอาการดังนี้
ผู้ป่วยอาจพูดไม่ได้เลย แต่รู้เรื่อง เช่นถ้าสั่งให้ชูสองนิ้วจะทำได้
ผู้ป่วยอาจพูดได้ แต่ตอบไม่ตรงคำถาม เพราะฟังไม่รู้เรื่อง
ผู้ป่วยรู้เรื่อง พูดได้ แต่จะนึกคำพูดไม่ออก เช่น เอาของทั่วไปอย่างแว่นตาให้ดู ผู้ป่วยจะตอบไม่ได้ว่านี่คือแว่นตา
3. เวียนหัวรุนแรง ทรงตัวไม่ได้ : คนเมาจะพยายามเดิน แต่สโตรกจะไม่พยายามเดินเพราะเวียนหัวมาก
หลักการ HEBFAST วิธีสังเกตอาการสโตรกเบื้องต้น
สถาบันประสาทวิทยา กรมการแพทย์ ได้แนะนำหลักการจดจำง่ายๆ เพื่อประเมินภาวะโรคหลอดเลือดสมองที่ใช้ได้กับทุกคน เพื่อความแม่นยำในการวิเคราะห์สถานการณ์
H – Headaches: ปวดศีรษะอย่างรุนแรงเฉียบพลันโดยไม่มีสาเหตุ อาจเป็นเส้นเลือดในสมองแตก
E – Eyes: ตามัว เห็นภาพซ้อน หรือมองไม่เห็นเฉียบพลัน ตาดับไปเลยข้างใดข้างหนึ่ง
B – Balance: เสียการทรงตัว เดินเซ เวียนศีรษะบ้านหมุน
F – Face: หน้าเบี้ยว ปากเบี้ยว มุมปากตก ยิ้มแล้วปากไม่เท่ากัน
A – Arm: แขนขาอ่อนแรง ขยับไม่ได้ หรือชาครึ่งซีก หากแขนข้างใดข้างหนึ่งตกลงมาหรือไม่มีแรงยก เป็นสัญญาณอันตราย
S – Speech: พูดไม่ชัด พูดไม่ออก หรือพูดจาสับสน ให้ผู้ป่วยลองพูดตามคำง่ายๆ หากพูดไม่ชัด ลิ้นแข็ง หรือพูดไม่ได้เลย ให้รีบขอความช่วยเหลือ
T – Time: เวลาสำคัญมาก หากมีอาการเหล่านี้แม้เพียงข้อเดียว ให้รีบไปโรงพยาบาลทันที หรือโทรสายด่วน 1669 โดยเร็วที่สุด
การปฐมพยาบาลและการรับมือ
หากพบเห็นบุคคลที่มีอาการสับสนว่าเมาหรือเป็นสโตรก สิ่งแรกที่ควรทำคือตรวจสอบกลิ่นแอลกอฮอล์และสอบถามคนรอบข้าง แต่หากไม่แน่ใจ ให้สันนิษฐานไว้ก่อนว่าเป็นภาวะฉุกเฉินทางสมอง การเข้าเครื่อง CT Scan หรือ MRI จะช่วยให้แพทย์แยกแยะอาการได้ชัดเจนที่สุด
สิ่งสำคัญคือห้ามให้ผู้ป่วยรับประทานอาหาร ยา หรือดื่มน้ำในระหว่างรอรถพยาบาล เพราะอาจเกิดการสำลักเข้าปอดเนื่องจากกล้ามเนื้อในการกลืนอาจทำงานผิดปกติจากสภาวะทางสมองได้
