เมื่ออาหารในตู้เย็นกลายเป็นเรื่องที่ไม่ควรมองข้าม
เรื่องราวของคู่สามีภรรยาที่ประสบภาวะโรคหลอดเลือดสมอง หรือที่หลายคนรู้จักกันในชื่อโรคสโตรกในช่วงเวลาใกล้เคียงกัน กลายเป็นกรณีที่สร้างความสนใจให้กับผู้คนจำนวนมาก โดยเฉพาะครอบครัวที่มีนิสัยชอบเก็บอาหารที่รับประทานไม่หมดไว้ในตู้เย็น แล้วนำกลับมาอุ่นรับประทานในวันถัดไป เพราะเชื่อว่าการแช่เย็นจะช่วยรักษาอาหารให้ปลอดภัยได้นานขึ้น
ตามรายงานที่เผยแพร่ในสื่อไทย ระบุว่า คู่สามีภรรยาชาวจีนคู่นี้มีอายุไม่ถึง 60 ปี และต่างประสบปัญหาเกี่ยวกับหลอดเลือดสมอง แม้จะไม่มีประวัติการสูบบุหรี่หรือดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์เป็นประจำตามรายละเอียดที่บทความนำเสนอ สิ่งที่ถูกหยิบยกขึ้นมาพิจารณาคือพฤติกรรมการรับประทานอาหารของทั้งสองคน ซึ่งมีลักษณะคล้ายกัน โดยเฉพาะการเก็บอาหารที่เหลือไว้ในตู้เย็นเป็นเวลานานก่อนนำกลับมารับประทานอีกครั้ง
อย่างไรก็ตาม เรื่องราวดังกล่าวเป็นกรณีที่สื่อรายงานต่อกันมา ไม่ใช่หลักฐานทางการแพทย์ที่ยืนยันว่าอาหารแช่เย็นเป็นเวลานานเป็นสาเหตุโดยตรงที่ทำให้ทั้งคู่เกิดโรคสโตรก การเกิดโรคหลอดเลือดสมองมีปัจจัยหลายด้าน ทั้งความดันโลหิตสูง เบาหวาน ไขมันในเลือดสูง โรคหัวใจ การสูบบุหรี่ อายุ และพฤติกรรมการใช้ชีวิต จึงไม่ควรสรุปสาเหตุของผู้ป่วยจากพฤติกรรมการกินเพียงอย่างเดียว

สิ่งที่ควรนำมาเป็นบทเรียนคือความเข้าใจเกี่ยวกับการเก็บรักษาอาหาร เพราะตู้เย็นไม่ได้ทำให้อาหารปลอดภัยตลอดไป อุณหภูมิที่เย็นสามารถชะลอการเจริญเติบโตของจุลินทรีย์หลายชนิด แต่ไม่ได้หยุดกระบวนการทั้งหมด หากเก็บอาหารไม่ถูกวิธี ปล่อยทิ้งไว้นาน หรือเปิดปิดภาชนะหลายครั้ง ก็ยังมีโอกาสเกิดการปนเปื้อนและทำให้อาหารเสื่อมคุณภาพได้
อาหารกลุ่มแรก: ข้าวและอาหารประเภทแป้งที่เก็บไว้นานเกินไป
ข้าวสวย ข้าวผัด ซาลาเปา หมั่นโถว และอาหารประเภทแป้งอื่น ๆ เป็นอาหารที่พบได้ทั่วไปในครัวเรือน หลายบ้านมักปรุงอาหารครั้งละมาก ๆ เมื่อรับประทานไม่หมดก็เก็บส่วนที่เหลือไว้ในตู้เย็น เพื่อประหยัดเวลาและลดค่าใช้จ่ายในการทำอาหารมื้อใหม่
แต่สิ่งที่หลายคนอาจไม่ทราบคือ ข้าวและอาหารประเภทแป้งที่ผ่านการปรุงสุกแล้วสามารถปนเปื้อนเชื้อจุลินทรีย์ได้ หากปล่อยไว้ในอุณหภูมิห้องนานเกินไปก่อนนำไปแช่เย็น โดยเฉพาะเชื้อแบคทีเรียบางชนิดที่สามารถสร้างสารพิษในอาหารได้
ตัวอย่างที่ควรระวังคือเชื้อ Bacillus cereus ซึ่งอาจพบในข้าวและอาหารประเภทแป้งที่ผ่านการปรุงสุก หากอาหารถูกเก็บรักษาในสภาพไม่เหมาะสม เชื้ออาจเพิ่มจำนวนและสร้างสารพิษบางชนิดที่การอุ่นอาหารตามปกติไม่สามารถกำจัดได้ทั้งหมด
ดังนั้น การนำข้าวที่เก็บไว้นานกลับมาอุ่นไม่ได้หมายความว่าจะปลอดภัยเสมอไป โดยเฉพาะเมื่อไม่ทราบว่าอาหารผ่านการเก็บรักษาอย่างไรตั้งแต่แรก
สิ่งสำคัญคือควรแบ่งข้าวที่ปรุงสุกแล้วใส่ภาชนะสะอาดและตื้น เพื่อลดระยะเวลาที่อาหารใช้ในการคลายความร้อน จากนั้นนำเข้าตู้เย็นโดยเร็ว ไม่ควรวางทิ้งไว้บนโต๊ะเป็นเวลานาน และควรรับประทานอาหารเหลือภายในระยะเวลาที่เหมาะสม
อีกประเด็นหนึ่งที่ต้องระวังคือการคิดว่าอาหารที่ยังมีกลิ่นหอมและไม่มีสีผิดปกติจะต้องปลอดภัย เพราะเชื้อโรคบางชนิดไม่ทำให้เกิดกลิ่นหรือรูปลักษณ์ที่สังเกตเห็นได้ชัดเจน การใช้ประสาทสัมผัสเพียงอย่างเดียวจึงไม่สามารถยืนยันความปลอดภัยของอาหารได้
กรณีนี้เป็นเครื่องเตือนใจว่า การประหยัดอาหารเป็นสิ่งที่ดี แต่ไม่ควรแลกกับความเสี่ยงที่อาจเกิดขึ้นกับสุขภาพของคนในครอบครัว
อาหารกลุ่มที่สอง: ผักใบเขียวที่ปรุงสุกแล้วและเก็บไว้นานหลายวัน
ผักใบเขียวเป็นอาหารที่มีประโยชน์ต่อร่างกาย เพราะมีวิตามิน แร่ธาตุ และใยอาหารที่จำเป็นต่อการทำงานของระบบต่าง ๆ หลายครอบครัวจึงนิยมซื้อผักครั้งละมาก ๆ แล้วนำมาปรุงอาหารเก็บไว้รับประทานหลายมื้อ โดยเฉพาะผักโขม ผักกาด และผักชนิดต่าง ๆ ที่สามารถนำไปประกอบอาหารได้หลากหลายเมนู
อย่างไรก็ตาม หลังจากผักผ่านกระบวนการปรุงสุกแล้ว การเก็บรักษาก็มีความสำคัญไม่แพ้อาหารประเภทอื่น หากปล่อยทิ้งไว้ในอุณหภูมิห้องเป็นเวลานาน หรือเก็บไว้ในภาชนะที่ไม่สะอาด ก็อาจเกิดการปนเปื้อนของเชื้อจุลินทรีย์ได้
อีกประเด็นหนึ่งที่บทความสุขภาพต้นทางกล่าวถึงคือสารไนไตรต์ ซึ่งเป็นสารที่อาจเกี่ยวข้องกับการเปลี่ยนแปลงของสารประกอบไนโตรเจนในอาหารบางชนิด โดยเฉพาะเมื่ออาหารผ่านการจัดเก็บในสภาพที่ไม่เหมาะสมเป็นเวลานาน
แม้จะมีการกล่าวถึงความกังวลเกี่ยวกับสารดังกล่าว แต่ไม่ควรสรุปว่าผักใบเขียวที่เก็บข้ามคืนจะทำให้เกิดลิ่มเลือดหรือโรคหลอดเลือดสมองโดยตรง เพราะความเสี่ยงขึ้นอยู่กับหลายปัจจัย ทั้งปริมาณสารที่ได้รับ แหล่งที่มา และสภาพการจัดเก็บอาหาร
สิ่งที่ควรทำคือไม่ปล่อยให้ผักปรุงสุกอยู่บนโต๊ะนานเกินไป หากรับประทานไม่หมดควรแบ่งใส่ภาชนะสะอาด ปิดฝาให้มิดชิด และนำเข้าตู้เย็นโดยเร็ว เมื่อต้องการรับประทานอีกครั้งควรอุ่นให้ร้อนทั่วถึง
หากพบว่าผักมีลักษณะลื่นผิดปกติ มีเมือก มีกลิ่นเปลี่ยนไป หรือไม่แน่ใจว่าเก็บรักษามาอย่างถูกต้องหรือไม่ ควรหลีกเลี่ยงการรับประทาน ไม่ควรพยายามนำไปปรุงใหม่เพื่อหวังว่าจะทำให้อาหารกลับมาปลอดภัย
3 อาหารที่ควรระวัง พร้อมวิธีเก็บรักษาให้ปลอดภัย
อาหารกลุ่มที่สาม: ผลิตภัณฑ์จากข้าวและแป้งที่เก็บในตู้เย็นนานเกินไป
อาหารประเภทข้าวและแป้งเป็นสิ่งที่พบได้ในแทบทุกครัวเรือน ไม่ว่าจะเป็นขนมปัง ซาลาเปา หมั่นโถว ข้าวสวย หรืออาหารที่ทำจากแป้งชนิดต่าง ๆ หลายคนมักซื้ออาหารเหล่านี้มาเก็บไว้ในปริมาณมาก เพราะสะดวกต่อการรับประทานและไม่ต้องออกไปซื้อใหม่ทุกวัน

















