หยุดขยี้ตาซะ! สาเหตุที่ทำให้คุณคันตาในทุกเช้านั้น เป็นเรื่องที่ ‘น่ากลัว’ อย่างนี้เอง

หยุดขยี้ตาซะ! สาเหตุที่ทำให้คุณคันตาในทุกเช้านั้น เป็นเรื่องที่ ‘น่ากลัว’ อย่างนี้เอง หลายคนมักตื่นนอนพร้อมกับอาการคันตา ระคายเคืองตา หรือเปลือกตาติดกันในตอนเช้า และปฏิกิริยาแรกที่เกิดขึ้นก็คือการขยี้ตาเพื่อบรรเทาความรำคาญใจ อย่างไรก็ตาม ผู้เชี่ยวชาญด้านจักษุวิทยาเตือนว่าพฤติกรรมดังกล่าวไม่เพียงไม่ช่วยแก้ปัญหาที่ต้นเหตุ แต่ยังอาจทำให้อาการรุนแรงขึ้นได้อีกด้วย

ตัวการอาจเป็น “ผู้มาเยือน” ขนาดจิ๋วที่อาศัยอยู่บนขนตา หลายคนอาจไม่ทราบว่าบริเวณผิวหน้าและรากขนตาของมนุษย์แทบทุกคน มีสิ่งมีชีวิตขนาดเล็กมากชนิดหนึ่งอาศัยอยู่ เรียกว่า Demodex หรือที่รู้จักกันในชื่อ “ไรขนตา” (Eyelash Mites) ซึ่งมีขนาดเพียง 0.2–0.4 มิลลิเมตร จนไม่สามารถมองเห็นได้ด้วยตาเปล่า

ตามข้อมูลจาก Cleveland Clinic ไร Demodex เป็นสิ่งมีชีวิตที่พบได้ตามธรรมชาติบนผิวหนังมนุษย์ และโดยทั่วไปไม่ได้ก่อให้เกิดอันตราย อย่างไรก็ตาม หากจำนวนของมันเพิ่มขึ้นมากเกินไป อาจนำไปสู่ภาวะเปลือกตาอักเสบจาก Demodex (Demodex Blepharitis) ซึ่งก่อให้เกิดอาการผิดปกติต่าง ๆ ที่ดวงตา

ทำไมอาการคันตามักเกิดขึ้นในตอนเช้า?

งานวิจัยหลายชิ้นพบว่า Demodex มีความเคลื่อนไหวมากที่สุดในเวลากลางคืน ขณะที่เรานอนหลับ ไรเหล่านี้จะเคลื่อนที่อยู่ภายในรูขุมขนและต่อมไขมันบริเวณเปลือกตา เพื่อหาอาหาร ผสมพันธุ์ และวางไข่

ด้วยเหตุนี้ ผู้ที่มีภาวะเปลือกตาอักเสบจาก Demodex จึงมักมีอาการดังต่อไปนี้ในช่วงเช้า

คันตาอย่างรุนแรงหลังตื่นนอน

เปลือกตาติดกันเมื่อเปิดตา

มีสะเก็ดหรือคราบคล้ายรังแคบริเวณโคนขนตา

รู้สึกเหมือนมีสิ่งแปลกปลอมอยู่ในตา

ตาแดง ตาแห้ง หรือน้ำตาไหลผิดปกติ

Mayo Clinic ระบุว่าอาการของโรคเปลือกตาอักเสบมักรุนแรงที่สุดในตอนเช้า โดยเฉพาะอาการคันและการเกิดคราบสะสมบริเวณเปลือกตา

ภาพที่เห็นบนโลกออนไลน์น่ากลัวจริงหรือไม่? ในช่วงที่ผ่านมา มีภาพขยายของ “ไรบนขนตา” ถูกเผยแพร่บนสื่อสังคมออนไลน์จนทำให้หลายคนรู้สึกหวาดกลัว อย่างไรก็ตาม ผู้เชี่ยวชาญยืนยันว่าการมี Demodex อยู่บนผิวหนังไม่ได้หมายความว่าคุณกำลังป่วย

ในความเป็นจริง ผู้ใหญ่เกือบทุกคนล้วนมี Demodex อาศัยอยู่บนร่างกาย แต่จะกลายเป็นปัญหาเมื่อจำนวนของมันเพิ่มขึ้นมากผิดปกติ หรือเมื่อมีปัจจัยเสี่ยงบางอย่าง เช่น

อายุที่มากขึ้น

ผิวมันหรือเป็นโรคโรซาเซีย (Rosacea)

ระบบภูมิคุ้มกันอ่อนแอ

มีภาวะเปลือกตาอักเสบเรื้อรัง

สุขอนามัยรอบดวงตาไม่ดี

แต่งหน้าบริเวณดวงตาเป็นประจำแต่ล้างออกไม่สะอาด

ดังนั้น สิ่งที่ควรกังวลไม่ใช่การมีอยู่ของ Demodex แต่คือการเสียสมดุลที่ทำให้มันเพิ่มจำนวนมากเกินไป

ทำไมจึงไม่ควรขยี้ตา?

เมื่อเกิดอาการคัน หลายคนมักเผลอขยี้ตาโดยไม่รู้ตัว แต่การกระทำดังกล่าวอาจส่งผลเสียหลายประการ เช่น

ทำให้กระจกตาเกิดการบาดเจ็บ

เพิ่มความเสี่ยงต่อการติดเชื้อจากเชื้อโรคบนมือ

ทำให้เปลือกตาเกิดการระคายเคืองมากขึ้น

ส่งผลให้อาการอักเสบเรื้อรังยืดเยื้อ

ผู้เชี่ยวชาญแนะนำว่า หากมีอาการคันตา ควรล้างตาด้วยน้ำสะอาดหรือน้ำเกลือปราศจากเชื้อ และดูแลความสะอาดของเปลือกตาเป็นประจำ แทนการขยี้ตา

เมื่อใดควรพบจักษุแพทย์? หากอาการคันตาเป็นต่อเนื่องหลายสัปดาห์ หรือมีอาการร่วมดังต่อไปนี้

ตาแดงอย่างต่อเนื่อง

ขนตาร่วงผิดปกติ

มีคราบสะสมหนาบริเวณเปลือกตา

ตาแห้งหรือระคายเคืองเรื้อรัง

มองเห็นไม่ชัดหรือแพ้แสง

ควรเข้ารับการตรวจจากจักษุแพทย์เพื่อหาสาเหตุที่แท้จริง และรับการรักษาที่เหมาะสมหากมีภาวะเปลือกตาอักเสบจาก Demodex

สรุป อาการคันตาในตอนเช้าไม่ได้เกิดจากการนอนดึกหรืออาการแพ้เสมอไป ในบางกรณี อาจเกี่ยวข้องกับการเพิ่มจำนวนมากผิดปกติของไร Demodex ซึ่งเป็นสิ่งมีชีวิตขนาดเล็กที่อาศัยอยู่บริเวณรากขนตา อย่างไรก็ตาม ภาวะดังกล่าวสามารถควบคุมและรักษาได้ หากได้รับการดูแลอย่างถูกวิธี

ดังนั้น ครั้งต่อไปที่คุณตื่นนอนพร้อมอาการคันตา แทนที่จะรีบขยี้ตา ลองหันมาใส่ใจสุขภาพดวงตาของตัวเองให้มากขึ้น เพราะบางครั้ง สาเหตุของความผิดปกติอาจเป็นสิ่งเล็ก ๆ ที่เราไม่สามารถมองเห็นได้ด้วยตาเปล่า

หยุดขยี้ตาซะ! สาเหตุที่ทำให้คุณคันตาในทุกเช้านั้น เป็นเรื่องที่ ‘น่ากลัว’ อย่างนี้เอง