ผื่นคันหลังนอนร่วมกับสัตว์เลี้ยง อาจเกิดจากอะไรได้บ้าง?
การมีสุนัขหรือแมวอยู่ข้างกายก่อนเข้านอนช่วยให้หลายคนรู้สึกอบอุ่นและผ่อนคลาย บางบ้านอนุญาตให้สัตว์เลี้ยงขึ้นมานอนบนเตียงเป็นประจำ อย่างไรก็ตาม ความใกล้ชิดเช่นนี้ควรมาพร้อมกับการดูแลความสะอาด เพราะสัตว์เลี้ยงอาจพาเห็บ หมัด หรือสิ่งสกปรกจากภายนอกเข้ามาในบ้านได้ แม้สัตว์จะดูสะอาดและมีขนสวยงามก็ตาม
สิ่งที่ควรทำความเข้าใจคือ การนอนร่วมกับสัตว์เลี้ยงไม่ได้หมายความว่าจะต้องเกิดโรคหรือมีผื่นทุกคน ความเสี่ยงขึ้นอยู่กับหลายปัจจัย เช่น สัตว์มีปรสิตหรือไม่ สภาพแวดล้อมสะอาดเพียงใด และแต่ละคนมีความไวต่อการถูกกัดหรือสารก่อภูมิแพ้มากน้อยแค่ไหน
เห็บและหมัดอาจทำให้เกิดอาการคันและตุ่มแดง
เห็บและหมัดเป็นปรสิตภายนอกที่สามารถกัดคนได้ โดยเฉพาะเมื่ออยู่ใกล้สัตว์ที่มีปรสิตหรืออยู่ในบริเวณที่มีเห็บหมัดสะสม หลังถูกกัด บางคนอาจมีตุ่มแดง คัน บวม หรือระคายเคืองบริเวณผิวหนัง อาการอาจเกิดเป็นจุดเดียวหรือหลายจุด ขึ้นอยู่กับชนิดของแมลงและปฏิกิริยาของร่างกาย
หมัดมักเกี่ยวข้องกับสัตว์เลี้ยงและบริเวณที่สัตว์พักผ่อน ส่วนเห็บอาจติดมากับสัตว์ที่ออกไปเดินเล่นตามสวน สนามหญ้า หรือพื้นที่ที่มีพืชขึ้นหนาแน่น หากปรสิตหลุดออกจากตัวสัตว์ ก็อาจไปอยู่ตามที่นอน ผ้าห่ม พรม หรือมุมพักผ่อนภายในบ้านได้
อย่างไรก็ตาม ผื่นที่มีลักษณะเป็นตุ่มแดงหรือมีอาการคันไม่ได้ยืนยันว่าเกิดจากเห็บเสมอไป เพราะยังอาจมาจากยุง ตัวเรือด ไรบางชนิด ผื่นแพ้สัมผัส หรือโรคผิวหนังอื่น ๆ การวินิจฉัยจึงควรพิจารณาร่วมกับประวัติการสัมผัสสัตว์ ลักษณะของผื่น และอาการอื่นที่เกิดขึ้น
ผื่นบางชนิดอาจเกิดจากการแพ้ ไม่ใช่การติดเชื้อ
นอกจากการถูกกัดแล้ว สารก่อภูมิแพ้จากขนสัตว์ รังแค น้ำลาย หรือสิ่งที่ติดอยู่บนขน อาจกระตุ้นให้บางคนเกิดอาการคัน จาม น้ำมูกไหล หรือผื่นบริเวณที่สัมผัสได้เช่นกัน หากสังเกตว่าผื่นเกิดซ้ำหลังเล่นกับสัตว์หรือหลังนอนบนที่นอนเดียวกัน ควรจดบันทึกช่วงเวลาที่เกิดอาการและสิ่งที่สัมผัส เพื่อช่วยให้แพทย์ประเมินสาเหตุได้แม่นยำขึ้น
ไม่ควรสรุปว่าตุ่มจำนวนมากบนแขนหรือขาเกิดจากเห็บเพียงอย่างเดียว โดยเฉพาะหากผื่นลามอย่างรวดเร็ว มีตุ่มน้ำ มีหนอง ปวดมาก หรือมีไข้ร่วมด้วย เพราะอาจเป็นอาการของโรคหรือการติดเชื้อที่ต้องได้รับการตรวจรักษา
เหตุใดจึงไม่ควรมองข้ามรอยกัดจากเห็บ?
เห็บบางชนิดสามารถเป็นพาหะนำเชื้อก่อโรคได้ ความเสี่ยงแตกต่างกันไปตามชนิดของเห็บและพื้นที่ที่สัมผัส การถูกเห็บกัดจึงไม่ได้หมายความว่าจะติดเชื้อทุกครั้ง แต่หากพบเห็บเกาะติดผิวหนัง ควรนำออกอย่างถูกวิธีและเฝ้าสังเกตอาการหลังจากนั้น
หากมีไข้ ปวดศีรษะ ปวดเมื่อยผิดปกติ ผื่นที่ขยายตัว หรือรู้สึกไม่สบายหลังถูกเห็บกัด ควรรีบขอคำแนะนำจากบุคลากรทางการแพทย์ พร้อมแจ้งประวัติการถูกกัดและช่วงเวลาที่เกิดเหตุ ไม่ควรรอให้มีอาการรุนแรงก่อนจึงไปตรวจ เพราะโรคที่เกี่ยวข้องกับเห็บบางชนิดจำเป็นต้องได้รับการประเมินอย่างรวดเร็ว
วิธีป้องกันเห็บหมัดและดูแลผิวหนังให้ปลอดภัย
การป้องกันเริ่มต้นได้จากการดูแลสัตว์เลี้ยงอย่างสม่ำเสมอ ไม่จำเป็นต้องรอให้พบเห็บหรือหมัดจำนวนมากก่อนจึงลงมือแก้ไข เจ้าของควรตรวจดูบริเวณหลังใบหู รอบคอ ใต้ขา ระหว่างนิ้วเท้า และบริเวณโคนหางของสุนัขหรือแมว เพราะเป็นจุดที่ปรสิตบางชนิดอาจซ่อนตัวอยู่ได้ หากพบสิ่งผิดปกติ ควรปรึกษาสัตวแพทย์เพื่อเลือกวิธีกำจัดปรสิตที่เหมาะสมกับชนิดสัตว์ อายุ และน้ำหนัก
