จากกรณีการเสียชีวิตของ “ฮลุน โซโล่” ยูทูบเบอร์สายท่องเที่ยวชื่อดัง จนเกิดคำถามจากสังคมว่า ช่องยูทูบ คลิปวิดีโอ และรายได้ที่เกิดขึ้นหลังจากนี้ จะตกเป็นของใคร ล่าสุด กรมทรัพย์สินทางปัญญา ได้ออกมาชี้แจงข้อกฎหมายอย่างชัดเจน
เมื่อวันที่ 30 ก.ค. 2569 นางอรมน ทรัพย์ทวีธรรม อธิบดีกรมทรัพย์สินทางปัญญา เปิดเผยว่า คลิปวิดีโอที่เผยแพร่บน YouTube ถือเป็น “งานโสตทัศนวัสดุ” ตามมาตรา 4 แห่งพระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2537 เนื่องจากประกอบด้วยองค์ประกอบต่าง ๆ ไม่ว่าจะเป็นภาพสถานที่ท่องเที่ยว การคัดเลือกและเรียบเรียงฟุตเทจ การตัดต่อ เสียงดนตรี เสียงเอฟเฟกต์ และข้อความบรรยาย ซึ่งถูกบันทึกไว้ในสื่อจัดเก็บข้อมูลและสามารถนำกลับมาเปิดรับชมซ้ำได้
สำหรับกรณีของ “ฮลุน โซโล่” ในฐานะผู้สร้างสรรค์ผลงาน เจ้าตัวถือเป็นผู้มีลิขสิทธิ์ในคลิปทันทีที่สร้างสรรค์ผลงานขึ้น และมีสิทธิแต่เพียงผู้เดียวในการทำซ้ำ ดัดแปลง เผยแพร่ต่อสาธารณชน อนุญาตให้ผู้อื่นใช้สิทธิ หรือดำเนินคดีหากถูกละเมิดลิขสิทธิ์ ภายในระยะเวลาที่กฎหมายกำหนด
กรมทรัพย์สินทางปัญญาระบุว่า งานโสตทัศนวัสดุมีอายุความคุ้มครอง 50 ปี โดยหากมีการเผยแพร่ต่อสาธารณชน จะนับระยะเวลาคุ้มครอง 50 ปี ตั้งแต่วันที่มีการเผยแพร่ครั้งแรก ซึ่งในกรณีของ YouTube การอัปโหลดคลิปถือเป็น “การโฆษณาครั้งแรก” ทำให้คลิปแต่ละชิ้นของฮลุน โซโล่ จะได้รับความคุ้มครองลิขสิทธิ์เป็นเวลา 50 ปี นับจากวันที่อัปโหลดลงบนแพลตฟอร์ม
นอกจากนี้ กรมฯ ยังอธิบายว่า ลิขสิทธิ์ถือเป็นทรัพย์สินประเภทหนึ่ง จึงสามารถตกทอดเป็นมรดกได้เช่นเดียวกับบ้าน ที่ดิน รถยนต์ หรือเงินฝากธนาคาร หากผู้เสียชีวิตทำพินัยกรรมไว้ สิทธิในลิขสิทธิ์จะตกเป็นของผู้รับพินัยกรรมตามที่ระบุ
แต่หากไม่มีพินัยกรรม สิทธิในลิขสิทธิ์จะตกแก่ทายาทโดยธรรมตามลำดับที่กฎหมายกำหนด ได้แก่ บุตร บิดามารดา พี่น้องร่วมบิดามารดาเดียวกัน ปู่ ย่า ตา ยาย ลุง ป้า น้า อา และคู่สมรส ซึ่งมีสิทธิรับมรดกเช่นกัน
ทั้งนี้ กรมทรัพย์สินทางปัญญาแนะนำว่า ผู้รับพินัยกรรมหรือทายาทโดยธรรม ควรรวบรวมเอกสารของผู้เสียชีวิตและยื่นคำร้องต่อศาลเพื่อขอเป็น “ผู้จัดการมรดก” เมื่อศาลมีคำสั่งแต่งตั้งแล้ว จึงสามารถนำคำสั่งดังกล่าวไปดำเนินการจัดการบัญชีผู้ใช้งาน YouTube รวมถึงสิทธิในการดูแลช่องและรายได้ที่เกิดขึ้นจากช่องยูทูบของผู้เสียชีวิตได้ตามกฎหมาย
ขอบคุณ สสวพ.FM91
