รู้แล้ว ทำไมหลังไฟไหม้ใหญ่ ยังมีผู้เสียชีวิตเพิ่ม แม้ผ่านมาหลายวัน หมอเผยสาเหตุที่หลายคนไม่เคยรู้ การรอดออกจากกองเพลิงอาจเป็นเพียงจุดเริ่มต้น
เมื่อวันที่ 15 ก.ค.69 เพจเฟสบุ๊ก “หมอโจอี้ นพ. ศิรสิทธิ์ เลาหทัย ศัลยแพทย์เฉพาะทางผ่าตัดส่องกล้อง” โพสต์อธิบายถึงสาเหตุที่หลังเกิดเหตุเพลิงไหม้ครั้งใหญ่ มักจะยังมีรายงานผู้เสียชีวิตเพิ่มขึ้นแม้เวลาจะผ่านไปหลายวันหรือหลายสัปดาห์ โดยระบุว่า
ทำไมเรายังได้ยินว่า “มีผู้เสียชีวิตเพิ่ม” หลังเหตุการณ์ไฟไหม้ครั้งใหญ่ไม่กี่วัน หรือแม้แต่หลายสัปดาห์ต่อมา สำหรับคนไข้ไฟไหม้รุนแรง (Major Burn) การรอดออกมาจากเหตุการณ์ เป็นเพียงจุดเริ่มต้นของการต่อสู้ เพราะหลังจากไฟดับ… สงครามที่เกิดขึ้น “ภายในร่างกาย” เพิ่งเริ่มต้นขึ้นครับ
ชั่วโมงแรก : การต่อสู้กับ “การหายใจ”
ในเหตุการณ์นั้น เราจะสูดเอาความร้อนและควันไฟเข้าไป ลองนึกภาพแผลพุพอง เกิดที่หลอดลมของเรา ความร้อนจะทำให้หลอดลม และทางเดินหายใจค่อยๆ บวมและตีบลงเรื่อยๆ นี่คือเหตุผลที่หลายครั้ง แพทย์จำเป็นต้องใส่ท่อช่วยหายใจตั้งแต่คนไข้ยังหายใจได้ดี เพราะถ้ารอจนหลอดลมบวมเต็มที่ แม้แต่การใส่ท่อช่วยหายใจก็อาจไม่สามารถทำได้
24-48 ชั่วโมงแรก : ร่างกายเหมือน “ถังน้ำที่รั่ว” หลายคนเคยโดนน้ำร้อนลวก ตุ่มน้ำใสๆ นั่นคือน้ำที่รั่วออกมา ถ้ามีแผลแบบนั้นเกิดขึ้นเกือบทั้งร่างกาย น้ำและโปรตีนจะรั่วออกมาปริมาณมาก อาจจะถึงหลายลิตรต่อวัน
เรื่องยังไม่จบแค่นั้น ร่างกายจะตอบสนองต่อแผลไฟไหม้ ด้วยการปล่อยสารอักเสบออกมาจำนวนมหาศาล สารเหล่านี้ทำให้หลอดเลือดทั่วร่างกาย “รั่ว” ลองนึกภาพหัวใจกำลังสูบน้ำผ่านสายยาง เพื่อส่งไปเลี้ยงสมอง หัวใจ ไต และอวัยวะสำคัญ แต่สายยางเส้นนั้น กลับถูกเจาะรูไว้เต็มไปหมดต่อให้เติมน้ำเข้าไปมากแค่ไหน น้ำก็ไหลออกตามรูตลอดเวลา น้ำที่ควรอยู่ในกระแสเลือดกลับรั่วออกไปอยู่ตามเนื้อเยื่อแขนขาบวม, ผิวหนังบวม และที่อันตรายที่สุด…น้ำรั่วเข้าไปที่ปอด จนเกิดภาวะ “น้ำท่วมปอด” แพทย์ต้องคำนวณการให้สารน้ำอย่างละเอียด ให้น้อยเกินไป… ความดันตก, อวัยวะขาดเลือด ให้มากเกินไป… น้ำท่วมปอด หายใจไม่ไหว ถึงแม้จะมีเครื่องช่วยหายใจก็ตาม สุดท้ายปอด ไต หัวใจ และตับ อาจค่อยๆ ล้มเหลวตามกันไป
หลังสัปดาห์แรก : ศัตรูที่มองไม่เห็น
ถ้าผ่านวิกฤตช่วงแรกมาได้ …การต่อสู้ที่ยากที่สุด คือการติดเชื้อ แผลไฟไหม้ จะมีเนื้อตายจำนวนมาก ซึ่งสามารถติดเชื้อได้ง่ายแต่ไม่ใช่แค่แผลเท่านั้นคนไข้หลายราย ต้องใช้เครื่องช่วยหายใจ ต้องใส่สายสวนปัสสาวะ ต้องใส่สายให้น้ำเกลือเข้าหลอดเลือดดำที่คอ และต้องนอนใน ICU เป็นเวลานานสิ่งเหล่านี้ล้วนเพิ่มความเสี่ยงต่อการติดเชื้อทั้งสิ้น และที่น่ากังวลที่สุด…เชื้อที่พบใน ICU มักเป็น เชื้อดื้อยา เมื่อเชื้อเข้าสู่กระแสเลือด ร่างกายจะเกิดภาวะติดเชื้อรุนแรง (Sepsis) ความดันเริ่มตก ไตหยุดทำงาน หัวใจทำงานหนักขึ้น ปอดล้มเหลว อวัยวะหลายระบบค่อยๆ หยุดทำงานทีละอย่าง ทุกวันของการรักษาจึงเหมือนการเดินอยู่บนเส้นด้าย
เวลาที่เราเห็นข่าวว่า “มีผู้เสียชีวิตเพิ่ม” รายวัน เป็นเพราะร่างกายของผู้ป่วย กำลังต่อสู้กับผลกระทบที่เกิดขึ้นเป็นลูกโซ่ตั้งแต่การบาดเจ็บของทางเดินหายใจ การสูญเสียน้ำอย่างมหาศาล การอักเสบทั่วร่างกาย การติดเชื้อ จนถึงภาวะอวัยวะหลายระบบล้มเหลว
สำหรับคนไข้ไฟไหม้รุนแรง การหนีออกจากกองเพลิงได้อาจเป็นเพียงก้าวแรก แต่การต่อสู้เพื่อมีชีวิตรอด ยังดำเนินต่อไปอีกหลายสัปดาห์
สำหรับบางคน การรักษาไม่ได้จบลงเมื่อแผลหาย แต่ยังต้องเผชิญกับการทำกายภาพบำบัด รอยแผลเป็น และบาดแผลในจิตใจ ที่อาจติดตัวไปอีกนาน ขอส่งกำลังใจให้ผู้บาดเจ็บทุกคน ครอบครัวของพวกเขา รวมถึงทีมแพทย์ พยาบาล และเจ้าหน้าที่ทุกคนที่กำลังทำงานอย่างเต็มกำลัง
ขอให้ทุกคนผ่านช่วงเวลาที่ยากลำบากนี้ไปด้วยกันครับ
ขอบคุณ หมอโจอี้ นพ. ศิรสิทธิ์ เลาหทัย ศัลยแพทย์เฉพาะทางผ่าตัดส่องกล้อง
